Elinor Ostrom – người phụ nữ đã cứu kinh tế học khỏi thảm hoạ – bà là ai?

ELINOR OSTROM – NGƯỜI PHỤ NỮ ĐÃ CỨU KINH TẾ HỌC KHỎI THẢM HỌA – BÀ LÀ AI?

David Sloan Wilson

Bộ tiểu thuyết ba tập “Chúa tể của những chiếc nhẫn” (Lord of the Rings) của nhà văn J.R.R Tolkien là sự suy ngẫm về cách quyền lực đã khiến con người trở nên mục ruỗng như thế nào. Khi nỗ lực tìm hiểu lý thuyết kinh tế học, tôi thấy mình giống như Frodo trên hành trình đi đến Mordor, nhưng xét trong lịch sử tư tưởng kinh tế học gần đây, người có vai trò giống Frodo nhất chính là Elinor Ostrom.

Khi lần đầu gặp Lin tại một hội thảo năm 2009 – chỉ một vài tháng trước khi bà được trao giải Nobel kinh tế học, tôi đã gợi ý Lin kể cho tôi nghe về câu chuyện cuộc đời bà. Hãy cùng tìm hiểu về bà như một con người bằng da bằng thịt trước khi đến với tầm quan trọng của những công trình nghiên cứu của bà. Tiếp tục đọc

Nguồn lực chung, một dự án nhập nhằng

GÌN GIỮ LỢI ÍCH CHUNG CHỐNG LẠI CÁC DOANH NGHIỆP… VÀ CHỐNG LẠI NHÀ NƯỚC

NGUỒN LỰC CHUNG, MỘT DỰ ÁN NHẬP NHẰNG

Được hồi sinh vào những năm 1980, khái niệm “nguồn lực chung [“communs”] hay “sản phẩm chung” [“biens communs”]” ngày càng trở nên phổ biến trong giới các nhà hoạt động cánh tả. Cho dù đó là việc cung cấp nước sinh hoạt hoặc các phần mềm tin học sử dụng tự do, việc quản lý tập thể kết thúc huyền thoại, theo đó sự tư nhân hóa là một đảm bảo cho tính hiệu quả. Nhưng những người ủng hộ [việc quản lý tập thể] cũng thách thức Nhà nước, mà họ chỉ gán cho một vai trò giới hạn.

SEBASTIEN BROCA

Jean Dubuffet. – Tác phẩm “Empressement [Háo hức]”, 1980

© ADAGP, Paris, 2016 / Ảnh: Christie’s / Bridgeman Images

Tiếp tục đọc

Bi kịch nguồn lực chung là một huyền thoại

BI KỊCH NGUỒN LỰC CHUNG LÀ MỘT HUYỀN THOẠI

Fabien Locher

Việc sở hữu chung một tài nguyên nhất thiết sẽ dẫn đến sự hủy hoại tài nguyên đó, theo kết luận của một nhà sinh vật học trong tạp chí Science [Khoa học], năm 1968. Bài viết của ông, “The tragedy of the commons [Bi kịch nguồn lực chung]”, đã định hình những lập luận kinh tế và chính trị của những thập niên gần đây. Nhà sử học Fabien Locher cho chúng ta thấy những thách thức của cuộc tranh luận này và nhấn mạnh đến những giới hạn trong khuôn khổ của một tư tưởng về môi trường.

Fabien Locher
Garrett Hardin (1915-2003)

Tháng 12 năm 1968: nhà sinh vật học người Mỹ Garrett Hardin (1915-2003) đăng một trong những bài viết có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử tư tưởng về môi trường.[1] Ông mô tả, trong tạp chí Science [Khoa học], một cơ chế có tính xã hội và sinh thái điều mà ông gọi là “bi kịch nguồn lực chung”. Khái niệm này nhanh chóng gây được sự chú ý, cả trong giới học thuật lẫn giới truyền thông, giới hoạt động môi trường, chính quyền, chính trị. Người này và người kia đều tìm thấy ở khái niệm đó một lý giải khoa học cho vấn đề quản lý nhà nước hoặc (đặc biệt) cho vấn đề tư nhân hóa các tài nguyên và hệ sinh thái. Thế nhưng, quãng lùi lịch sử và tiến bộ của tri thức ngày nay cho chúng ta thấy bản chất của lập luận đó: một quan điểm tư biện, bị tách rời khỏi những thực tế cụ thể và một cái nhìn thiên vị mang tính rất ý thức hệ về thế giới xã hội. Tiếp tục đọc

Nữ kinh tế gia duy nhất được giải Nobel vinh danh cũng vạch trần kinh tế học chính thống

NỮ KINH TẾ GIA DUY NHẤT ĐƯỢC GIẢI NOBEL VINH DANH CŨNG VẠCH TRẦN KINH TẾ HỌC CHÍNH THỐNG

Sự thật về bi kịch của nguồn lực chung

David Bollier

“Mường tượng một đồng cỏ dành cho tất cả mọi người”.

Đối với ít nhất một thế hệ thì ý tưởng chính xác về nguồn lực chung này đã bị gạt sang bên lề và bị vứt bỏ như thể đó là lối quản lý nguồn tài nguyên sai lầm: cái gọi là bi kịch của tài nguyên chung. Trong một bài viết ngắn nhưng có tầm ảnh hưởng được công bố trên tạp chí Science vào năm 1968, nhà sinh thái học Garrett Hardin đã thổi vào câu chuyện này một luồng gió mới và câu khẩu hiệu dễ nhớ. Tiếp tục đọc