Từ việc sinh kế đến đời sống hạnh phúc, Zola và các nhà kinh tế học cổ điển

TỪ VIỆC SINH KẾ ĐẾN ĐỜI SỐNG HẠNH PHÚC, ZOLA VÀ CÁC NHÀ KINH TẾ HỌC CỔ ĐIỂN

Julia Defendini

Émile Zola (1840-1902)

Bằng cách đề cập đến các chủ đề về lao động, tư bản, sinh kế, ở một mức độ nào đó, tiểu thuyết của Zola đã minh họa các khái niệm của kinh tế học cổ điển. Nhưng bằng cách đưa hành vi cá nhân lên thành các phân cảnh tiểu thuyết, chúng cũng đã làm xuất hiện những điểm mù không được các nhà kinh tế đề cập đến.

Các lý thuyết kinh tế của thế kỷ XIX có thể giúp hiểu được diễn ngôn về kinh tế của Emile Zola trong tác phẩm hư cấu của ông hay không? Ngược lại, việc đọc Zola có thể thay đổi việc đọc các văn bản kinh tế của chúng ta hay không? Đến mức độ nào thì việc đọc sẽ minh họa các khái niệm của kinh tế học cổ điển, và ở mức độ nào nó cho thấy những điểm mù không được tra vấn và thậm chí còn không được các nhà kinh tế đề cập đến? Để cố gắng trả lời những câu hỏi này, chúng tôi sẽ đề cập đến hai hệ tác phẩm, Les Rougon-Macquart [Nhà Rougon – Macquart] và Les quatre évangiles [Bốn chân lý] (đặc biệt là trong cuốn tiểu thuyết thứ hai mang tên Travail [Lao động]). Với Les Rougon-Macquart, Zola đã minh họa xã hội thế kỷ 19 bằng cách miêu tả hai gia đình tương phản: Rougons, phía tư sản, và Macquart, bên lao động. Ông làm rõ sự điên rồ của Đế chế thứ hai và mô tả một xã hội đang trên đường tan rã. Trong Les quatre évangiles, ông đã sử dụng thể loại văn mới, dạng văn không tưởng, đặc biệt lấy nhiều cảm hứng từ Charles Fourier[1]. Tiếp tục đọc

Robinson Crusoe, một cuốn tiểu thuyết được sử dụng và bị lạm dụng như thế nào?

ROBINSON CRUSOE, MỘT CUỐN TIỂU THUYẾT ĐƯỢC SỬ DỤNG VÀ BỊ LẠM DỤNG NHƯ THẾ NÀO?

Claire Pignol

Không nhân vật tiểu thuyết nào ảnh hưởng đến kinh tế chính trị bằng Robinson. Sau Rousseau, một nhà văn rất ngưỡng mộ nhân vật này – còn Marx thì ngược lại, chế giễu – những nhà kinh tế theo trường phái cận biên đã biến Robinson trở thành đại diện mang tính biểu tượng cho homo oeconomicus [con người kinh tế]. Nhưng góc nhìn này lại phản bội, một phần, chính tác phẩm của nhà văn Defoe.

Daniel Defoe (1660-1731)

Robinson Crusoe, tiểu thuyết của Daniel Defoe được xuất bản vào năm 1719 đã không chỉ là một huyền thoại văn học: nó đã tạo ra một ảnh hưởng quyết định đến các nhà kinh tế. Họ đã lấy luôn hình tượng nhân vật của Robinson làm đại diện biểu tượng của homo oeconomicus trong nền kinh tế thị trường. Theo một cách thức có vẻ nghịch lý, câu chuyện cuộc đời của một người đàn ông bị đắm tàu ​​trên một hòn đảo hoang vắng đã được xem là hiện thân của những tác nhân được đặt trong một xã hội đậm nét phân công lao động. Robinson chắc chắn là một trong số ít những nhân vật tiểu thuyết lại có tác động sâu đậm vào kinh tế chính trị học đến thế. Bằng chứng là trong từ điển kinh tế New Palgrave, từ điển tham khảo chuyên ngành, đã xuất hiện mục “Robinson Crusoe”, trong đó mối quan hệ giữa tiểu thuyết và việc các nhà kinh tế vận dụng nó đã được nghiên cứu và thảo luận. Đây chắc chắn là cuốn tiểu thuyết duy nhất có được một vị thế như vậy trong kinh tế học. Tiếp tục đọc

Tại sao các nhà kinh tế phải vượt ra khỏi những con số

TÀI CHÍNH

TẠI SAO CÁC NHÀ KINH TẾ PHẢI VƯỢT RA KHỎI NHỮNG CON SỐ

Gary Saul Morson Morton Schapiro

Theo dõi trên iTunes!

MIC NGHE CUỘC PHỎNG VẤN:

Morton Schapiro và Gary Saul Morson of Northwestern University thảo luận lí do tại sao các nhà kinh tế nên chấp nhận các ý tưởng từ các ngành khác.

(Nghe toàn bộ cuộc phỏng vấn ở đây)

Khi các nhà kinh tế cố gắng hiểu kinh tế học tăng trưởng, họ thường lần theo những con số. Tuy nhiên, các con số không phải lúc nào cũng có ý nghĩa, chúng cũng thiếu góc nhìn và bối cảnh cần thiết để giải quyết một số vấn đề rắc rối nhất của thế giới. Đó là quan điểm của Morton Schapiro, một nhà kinh tế và cũng là chủ tịch của Đại học Northwestern, và Gary Saul Morson, giáo sư ngôn ngữ và văn chương Slav cùng trường. Trong cuộc phỏng vấn này, họ ủng hộ một quan điểm rộng lớn hơn như trong cuốn sách của họ, Cents and Sensibility: What Economics Can Learn From The Humanities (Tiền xu và Cảm tính: Kinh tế học Có thể Học được gì từ các ngành Nhân văn). Trong cuộc phỏng vấn trên chương trình phát thanh SiriusXM channel 111 của trang Knowledge@Wharton này, các tác giả cho rằng các nhà kinh tế cần xem xét văn hóa, nghệ thuật, lịch sử và nhiều ngành khác khi định hình chính sách kinh tế.

Sau đây là bản ghi đã được biên tập của cuộc trò chuyện. Tiếp tục đọc

Xã hội học văn chương

XÃ HỘI HỌC VĂN CHƯƠNG

Trần Hữu Quang

I. Vài nét tổng quát

Gisèle Sapiro (1965-)

Đối tượng của môn xã hội học văn chương là nghiên cứu về sự kiện văn chương xét như một sự kiện xã hội. Nói như vậy có nghĩa trước hết là coi văn chương như một hiện tượng xã hội trong đó có nhiều định chế và cá nhân tham gia vào việc sản xuất, phân phối, tiêu thụ và phê bình các tác phẩm. Đồng thời cũng có nghĩa là quan tâm tới những dấu ấn của thời đại và đặc trưng của xã hội nằm trong các văn bản sáng tác văn chương (Gisèle Sapiro, 2014, tr. 5).

Ở đây, người ta có thể nêu ra một loạt câu hỏi khác nhau. Chẳng hạn, chúng ta cần nghiên cứu về tác phẩm nào, có phải là tác phẩm do chính tác giả công bố? Nếu vậy thì nói thế nào về những tác phẩm của Kafka mà Max Brod xuất bản sau khi ông qua đời? Hay là đối với những phiên bản khác nhau do cùng một tác giả công bố? Hoặc những dị bản mà người ta khám phá qua các nguồn bản thảo khác nhau? Chúng ta cần chú trọng tới quá trình sinh thành của sản phẩm và đặt nó trong “dự phóng sáng tạo” (projet créateur) của tác giả như Sartre nói, hay là phải chú ý tới những cách lý giải về sản phẩm ấy, vốn có thể hết sức khác nhau tùy theo từng nhóm độc giả và từng thời kỳ lịch sử? (G. Sapiro, 2014, tr. 5) Tiếp tục đọc

Nhà kinh tế và nhà văn, anh em cùng chung chiến tuyến nhưng không nhìn cùng một hướng

NHÀ KINH TẾ VÀ NHÀ VĂN, ANH EM CÙNG CHUNG CHIẾN TUYẾN NHƯNG KHÔNG NHÌN CÙNG MỘT HƯỚNG?

Sandra Moatti

Nhà kinh tế và nhà văn, người nào mới là người phản ánh tốt nhất thực trạng kinh tế? Nếu dựa vào số chuyên gia được chọn phát biểu trên báo chí hay truyền hình để đưa ra đánh giá, thì có vẻ như diễn ngôn kinh tế về những cách biểu trưng thế giới tỏ ra áp đảo hơn. Song, cần phải nhớ rằng, trước khi khoa học kinh tế ra đời, thì từ rất xa xưa, văn học đã chứa đựng những tham chiếu liên quan tới đồng tiền, lao động, thương mại và sản xuất. Trong kinh thánh, sách vở của nhiều tác giả cổ đại, ngụ ngôn thời Trung Cổ và trước tác của Montaigne, của các nhà luân lí học thời cổ điển … không hề thiếu suy ngẫm về kinh tế và của cải. Tiền chính là động lực trong tác phẩm L’avare [Lão hà tiện] và nhiều cảnh kinh điển nhất của vở kịch Fourberies de Scapin [Những thói xảo quyệt của Scapin]. Trong sáng tác của La Fontaine, người nông dân truyền lại cho con cái một sự thật rằng: “lao động là vinh quang” và con ve sầu hoang phí trái ngược hẳn với chú kiến chăm chỉ và tằn tiện. Ta có thể dẫn ra vô vàn ví dụ, nhưng nền văn học Pháp cho tới thế kỉ XVII, dù đã phản ánh thực trạng kinh tế một cách dày đặc lại thường không hề thật sự tìm hiểu sự hình thành và lô-gích của những dữ liệu kinh tế đó. Tiếp tục đọc