Nhận xét bước đầu về nghiên cứu đa ngành, liên ngành và xuyên ngành ở Việt Nam

NHẬN XÉT BƯỚC ĐẦU VỀ NGHIÊN CỨU ĐA NGÀNH, LIÊN NGÀNH VÀ XUYÊN NGÀNH Ở VIỆT NAM

Bùi Thế Cường[1]

TÓM TẮT

Nghiên cứu xuyên ngành là một chủ đề thời sự trên thế giới trong vài thập niên qua. Bài viết giới thiệu khái niệm về nghiên cứu đa ngành, liên ngành, và xuyên ngành. Tiếp đó, bài viết thảo luận về một số thành quả và hạn chế trong thực tế nghiên cứu đa ngành, liên ngành, và xuyên ngành ở Việt Nam; kêu gọi một chương trình hành động thúc đẩy hơn nữa nghiên cứu xuyên ngành ở Việt Nam.

INITIAL REMARKS ON MULTIDISCIPLINARY, INTERDISCIPLINARY, AND TRANSDISCIPLINARY RESEARCH IN VIET NAM. Transdisciplinary research has been a worldwide hot topic for several decades. The paper introduces the concept of multidisciplinary, interdisciplinary and transdisciplinary research. Next, the paper discusses some achievements and limitations in the multidisciplinary, interdisciplinary and transdisciplinary research in Vietnam. And finally, it calls for an action plan to further promote transdisciplinary research in Vietnam.

Từ khóa: nghiên cứu đa ngành, nghiên cứu liên ngành, nghiên cứu xuyên ngành, KNOTS. Tiếp tục đọc

Advertisements

Paul J. Crutzen, Địa chất học của nhân loại

Paul J. Crutzen (1933-)

ĐỊA CHẤT HỌC CỦA NHÂN LOẠI[1]

Paul J. Crutzen

(2002)

(Nguyễn Xuân Xanh dịch và chú thích)

Lời nói đầu. Bài này đã được chúng tôi dịch ra từ lâu, từ lúc xuất bản quyển sách Thế giới một thoáng này của David Christian (nxb Thành Phố). Chúng tôi dự định viết một essay về những vấn đề môi trường, tác động của con người lên nó, nhưng thời gian đã không cho phép. Nay chúng tôi cảm thấy cần công bố bài này của nhà hóa học khí quyển Paul J. Crutzen, người đồng hương của GS Gerard ’t Hooft vừa mới thăm Đà Lạt, và cũng đạt giải Nobel vì đóng góp phát hiện lỗ hổng ozon, nhân sau hội nghị “Khoa học để Phát triển” ở Quy Nhơn ngày 9-10/5 vừa qua, trong đó vấn đề phát triển bền vững là một vấn đề then chốt. Đây là một bài viết đánh dấu khúc quanh trong nhận thức của con người đối với lực tác động của nó. Phần dự định viết thêm sẽ tính sau. NXX

***

“Không phải tất cả gió, bão, động đất, biển cả, và bốn mùa của thế giới, là những thứ đã góp phần nhiều nhất thay đổi triệt để trái đất, mà chính là CON NGƯỜI, thứ quyền năng của một sức sống vô hạn đã làm điều đó từ ngày mà y đặt chân lên trái đất và chiếm hữu nó.”

Horace Bushnell

(Mục sư và nhà thần học của phái Giáo đoàn trong một bài giảng đạo về quyền năng của một sức sống vô hạn thế kỷ 19; trích dẫn của ND)

*** Tiếp tục đọc

Hãy triệt hạ xã hội học phê phán!

HÃY TRIỆT HẠ XÃ HỘI HỌC PHÊ PHÁN!

Xavier Molénat

Sau “vụ Cahuc/Zylberberg” trong kinh tế học vào năm ngoái, phải chăng xã hội học cũng sẽ có “vụ Bronner/Géhin”. Dù thế nào đi nữa thì hiện nay đang có một bầu không khí đằng đằng sát khí trong ngành từ khi hai tác giả trên đã cho xuất bản vào tháng mười vừa rồi quyển Sự nguy hại của xã hội học (PUF).

“Cơn phong ba đối với xã hội học”, đó là lời mở đầu của quyển sách. Thật vậy Gérald Bronner và Etienne Géhin nhấn mạnh đến cơn gió trái chiều đang thổi trên khoa học xã hội khi mà nó đã bị “đuổi” ra khỏi các trường đại học Nhật và đang bị đe dọa ở Thụy Sĩ. Đối với hai tác giả thì điều này không phải chỉ là hậu quả độc hại của một thời buổi phản động, mà còn là dấu hiệu của một sự tiến hóa đáng ngại của xã hội học khi tính chiến đấu lấn át sự chặt chẽ khoa học một cách quá thường xuyên. Những người bị nhắm ở đây là những nhà nghiên cứu gắn với xu hướng thường được gọi là “xã hội học phê phán”: Michel Foucault, Pierre Bourdieu, Loic Wacquant, Bernard Lahire hay Christine Delphy, một nhân vật lịch sử của các nghiên cứu về giới. Tiếp tục đọc

Erving Goffman – Người khám phá cái siêu nhỏ

CÁI CHẾT CỦA NHÀ XÃ HỘI HỌC ERVING GOFFMAN. NGƯỜI KHÁM PHÁ CÁI SIÊU NHỎ

Pierre Bourdieu

Erving Goffman (1922-1982)
Erving Goffman (1922-1982)

Forms of TalkNhà xã hội học Canada Erving Goffman đã qua đời ngày 19 tháng 11 năm 1982 tại Philadelphie vào tuổi 60. Pierre Bourdieu, giáo sư tại Học Viện Pháp Quốc, người đã giới thiệu sự nghiệp của Goffman ở Pháp qua việc xuất bản các tác phẩm của Goffman ở nhà xuất bản Editions de Minuit, giúp cho chúng ta hiểu được tầm quan trọng của sự nghiệp của Goffman.

Sự nghiệp của Goffman là sản phẩm hoàn hảo nhất của một cách độc đáo và hiếm có nhất để làm xã hội học: đó là cách nhìn thực tại xã hội từ một khoảng cách rất gần và rất lâu, cách mặc áo trắng của người thầy thuốc để xâm nhập vào bệnh viện tâm thần và tự xây dựng một chỗ đứng ngay tại nơi xảy ra vô số những sự tương tác cực nhỏ mà sự điều hợp tạo nên đời sống xã hội. Tiếp tục đọc

Sự sôi sục các sáng kiến là lý do để hy vọng

Edgar Morin: “SỰ SÔI SỤC CÁC SÁNG KIẾN LÀ LÝ DO ĐỂ HY VỌNG”

Edgar Morin – Nhà xã hội học, triết học và sử học.

Trước phiên bản thứ hai của “Những ngày dành cho những kiểu cách khác để làm kinh tế” được tạp chí Alternatives Economiques tổ chức ở Dijon ngày 24 và 25 tháng 11, chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện với Edgar Morin, nhà xã hội học, triết học và nhà tư tưởng về sự phức hợp. Edgar Morin, năm nay đã 96 tuổi và là người từng tham gia kháng chiến (chống Đức Quốc Xã), kêu gọi chúng ta kháng cự chống lại những thế lực phá hủy đang đe dọa hành tinh của chúng ta bằng cách dựa trên những thế lực tích cực được những người đang thực thi những sáng kiến và những cuộc thử nghiệm ở cấp độ địa phương thể hiện. Tiếp tục đọc

Vốn xã hội và kinh tế

VỐN XÃ HỘI VÀ KINH TẾ

Trần Hữu Dũng[i]

Tóm tắt

Hướng đến một phương án hội nhập các ý niệm về thể chế và văn hoá vào khung phân tích kinh tế chính thống, bài này sẽ lược duyệt, và đánh giá vài lý thuyết gần đây có vẻ có ích cho mục đích đó. Cụ thể là ý niệm “vốn xã hội”, manh nha từ Pierre Bourdieu, nhưng trở thành phổ thông sau các đóng góp của James Coleman, Robert Putnam, Francis Fukuyama, Hernando de Soto, và nhiều tác giả khác.

Trong hành trình tìm kiếm một “chìa khoá vàng” để giải thích hiện tượng tăng trưởng và phát triển kinh tế, với hi vọng chắc chiết “liều thuốc mầu” cho các quốc gia cần mở mang, giới kinh tế học đã đưa ra nhiều lý thuyết, đại loại có thể chia làm hai dòng chính. Dòng thứ nhất là kinh tế học tân cổ điển, trong đó số lượng vốn vật chất và trình độ công nghệ là quan yếu. Dòng thứ hai gồm các lý thuyết về thể chế, trong đó lịch sử, xã hội, và văn hoá — nói chung là những đặc tính thể chế theo nghĩa rộng — là trung tâm. Tiếp tục đọc

Lịch sử những sự kiện kinh tế

LỊCH SỬ NHỮNG SỰ KIỆN KINH TẾ

Jean Heffer, André Straus và Patrick Verley[1]

Hiểu biết lịch sử kinh tế có giúp được gì cho nhà kinh tế trong việc xây dựng bộ môn của mình? Người ta có thể nghi ngờ khi đọc các sách kinh tế đương đại. Ngày nay hiếm có những sách kinh tế bắt đầu, như tác phẩm Principles of Economics của Alfred Marshall (1890), bằng một bức tranh rộng lớn về tiến hoá kinh tế của nhân loại. Những tạp chí kinh tế lớn, đặc biệt là những tạp chí anglo-saxon, dành ít chỗ cho lịch sử, trong lúc vào cuối thế kỉ XIX và đầu thế kỉ XX người ta có thể đọc trong đó nhiều bài về tổ chức sản xuất và trao đổi trong quá khứ. Ví dụ, tại Hoa Kì, ảnh hưởng của “trường phái lịch sử” Đức lúc bấy giờ còn rất mạnh và chủ nghĩa thể chế mới, dưới ngọn cờ của Thorstein Veblen, phê phán trào lưu “chính thống” do không có khả năng hòa nhập vào những phân tích của nó sơ đồ tiến hoá darwinian. Tuy nhiên đành phải công nhận là các nhà thể chế đã không thành công trong việc áp đặt hệ chuẩn của họ dựa trên những khái niệm xung đột và quyền lực lên một ngành chịu sự thống trị của hệ chuẩn có hiệu quả về tối đa hoá dưới ràng buộc. Về mặt phương pháp luận, kinh tế học đương đại là thừa tự của Ricardo, và chính là một ví dụ về một phân tích phi lịch sử về thế giới kinh tế. Tiếp tục đọc