Thuật toán và sự điều tiết lãnh thổ

THUẬT TOÁN VÀ SỰ ĐIỀU TIẾT LÃNH THỔ

Dominique Cardon[i] Maxime Crépel[ii]

Uber, Waze, Airbnb … Các thuật toán chi phối các nền tảng này đều dựa trên sự tối ưu hóa dịch vụ được cung cấp cho người sử dụng, chứ không phải trên một chuẩn mực tập thể, chính trị hay đạo đức. Việc lên án chúng đã bóc trần sự cai trị ngầm của các thiết kế kỹ thuật ….

Tiểu luận được trích dẫn từ cuốn sách của bộ PUF/Vie des Idées xuất bản ngày thứ tư 28 tháng 8 năm 2019: Gouverner la ville numérique (Quản lý thành phố số hóa) do Antoine Courmont và Patrick Le Galès làm chủ biên. Tiếp tục đọc

Nghiên cứu giai tầng xã hội Việt Nam thập niên 1980

NGHIÊN CỨU CƠ CẤU GIAI TẦNG XÃ HỘI VIỆT NAM THẬP NIÊN 1980

Bùi Thế Cường

(Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ)

Bùi Thế Cường

[Để tưởng nhớ nhà xã hội học quá cố Phạm Văn Phú và Đỗ Thái Đồng]

[Phiên bản ngắn hơn của bài viết in trong: Tạp chí Khoa học xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, Số 12(256)/2019: 26-36].

SOCIAL STRATIFICATION RESEARCH IN VIET NAM IN THE 1980s. Viet Nam in the late 1970s and 1980s was full of dramatic changes in social structures and human fates. The article gives an overview of social stratification research in Viet Nam in the 1980s. In the space of social science research and discussion at that time, which was much limited and quite isolated from the world, Vietnamese sociologists have tried to pass up themself and the difficult conditions, to saying new statements and doing empirical works, that from today ‘s point of view remain remarkably.

Việt Nam cuối thập niên 1970 và thập niên 1980 đầy biến động cơ cấu xã hội và thân phận con người. Bài viết tìm hiểu tình hình nghiên cứu cơ cấu giai tầng xã hội ở Việt Nam thập niên 1980. Trong không gian nghiên cứu và thảo luận khoa học xã hội ngày ấy chật hẹp và khá cô lập với quốc tế, giới xã hội học Việt Nam đã cố gắng vượt lên chính mình và hoàn cảnh, nói những ý tưởng mới, làm những công trình thực nghiệm cụ thể, mà từ điểm nhìn hôm nay còn đọng lại nhiều ý nghĩa. 

Từ khóa: phân tầng xã hội, cơ cấu giai tầng xã hội, xã hội học ở Việt Nam, thập niên 1980 Tiếp tục đọc

Toán học xã hội

Nicolas de Condorcet (1743-1794)

TOÁN HỌC XÃ HỘI

Olivier MartinMarc Barbut

Sự xuất hiện đầu tiên đáng chú ý của thuật ngữ “toán học xã hội” bắt nguồn từ những bài viết của Condorcet: nó đánh dấu quyết tâm của tác giả này đặt nền tảng cho một khoa học tổng quát về con người và xã hội. Là một hỗn hợp của số học chính trị và lí thuyết các lựa chọn tập thể, lí thuyết của ông cũng có tham vọng trở thành một hệ thống quy phạm về việc cai trị con người và hành động của con người: nó muốn vừa là một khoa học vừa là một “nghệ thuật xã hội”. Các công trình số học chính trị của Graunt và Petty trong thế kỉ XVII, những nghiên cứu về vật lí-thần học của Derham hay của Süssmilch, những nghiên cứu của nhà kinh tế Quesnay, của Buffon, của các nhà toán học và nhà xác suất Bernouilli hay Leibniz nằm trong số những nghiên cứu góp phần hình thành ý tưởng “toán học xã hội”.

Trong thế kỉ XIX, dự án này có những người chống đối lẫn ủng hộ. Một số, như Laplace, Poisson hay Cournot, nỗ lực phân tích các sự kiện xã hội bằng toán học (phép tính xác suất và thống kê). Đó cũng là trường hợp của Quetelet với tác phẩm Sur l’homme (Về con người) năm 1835. Một số khác, như các nhà tư tưởng cố chấp, những người lãng mạn hay ngay cả chính Comte, lại chống mọi ý tưởng về một khoa học toán về xã hội. Tiếp tục đọc

Bá quyền văn hoá của chủ nghĩa tân tự do bị đánh giá thấp

“BÁ QUYỀN VĂN HÓA CỦA CHỦ NGHĨA TÂN TỰ DO BỊ ĐÁNH GIÁ QUÁ THẤP”

Alternatives Economiques N°390

Barbara Stiegler là nhà triết học. Bà giảng dạy ở trường đại học Bordeaux Montaigne, nơi bà là chủ nhiệm chương trình cao học “Sự chăm sóc, đạo đức học và sức khỏe”, và nghiên cứu từ mười năm nay với giới bệnh viện. Bà vừa mới cho xuất bản cuốn “Il faut s’adapter. Sur un nouvel impératif politique (Cần phải thích nghi. Về một mệnh lệnh chính trị mới)” tại nhà Xuất Bản Gallimard (tủ sách NRF), trong đó bà quan tâm đến những cội nguồn sinh học của chủ nghĩa tân tự do. Không chỉ là một tư tưởng chỉ gắn liền với một lý thuyết kinh tế, như ta có thể nghĩ, đó là một tư tưởng mang tính cấu trúc, chính trị và bá chủ. Vì chính bà cho thấy những phạm trù được mượn từ sinh học như là “sự tiến hóa”, “sự chọn lọc”, “sự thích nghi”, và “sự cạnh tranh” đã bắt đầu thống trị toàn bộ trường chính trị hiện nay, đặc biệt trong các lĩnh vực luật, giáo dục và sức khỏe. Barbara Stiegler đặt những nghiên cứu của mình trong xu hướng nghiên cứu mà Michel Foucault đã khởi xướng và được bà tiếp nối.

Phỏng vấn do Catherine André tiến hành Tiếp tục đọc

Làm nhà xã hội học ở Trung Quốc

LÀM NHÀ XÃ HỘI HỌC Ở TRUNG QUỐC

Trò chuyện với Jean-Louis Rocca

Emilie Frenkiel

Trong cuộc trò chuyện này, nhà xã hội học và nghiên cứu về Trung Quốc mô tả sự tiến hóa của xã hội học Trung Quốc từ khi nó được tái sinh vào những năm đầu thập niên 1980. Ông còn đề cập đến những sự biến đổi của xã hội Trung Quốc thông qua sự phân tích những hình tượng về các giai cấp trung lưu.

Jean-Louis Rocca

Jean-Louis Rocca là nhà nghiên cứu ở Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Tế của Viện Nghiên Cứu Chính Trị Học (Institut d’Etudes Politiques). Tốt nghiệp về xã hội học, kinh tế học và Tiếng Trung Quốc, ông đã có bằng Tiến Sĩ ở Trường Nghiên Cứu Cao Cấp về Khoa Học Xã Hội. Ông là giáo sư ở khoa Xã Hội Học ở trường Đại Học Thanh Hoa ở Bắc Kinh và là giám đốc của các Trung Tâm các Nghiên Cứu Sinh Pháp-Trung Quốc, chi nhánh về các khoa học xã hội và nhân văn ở Bắc Kinh. Ông nghiên cứu về các giai cấp xã hội mới và các phong trào phản kháng ở Trung Quốc thành thị hiện đại. Năm 2008, ông đã xuất bản cuốn sách “Trung Quốc dưới con mắt của các nhà xã hội học Trung Quốc” tập hợp bản dịch của những bài nghiên cứu của các nhà xã hội học Trung Quốc. Cuốn “Xã hội học về Trung Quốc” đã được xuất bản năm 2010. Tiếp tục đọc