Lời giới thiệu “Nền đạo đức Tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản” của Max Weber

Bài “Lời giới thiệu” sau đây đã được in trong quyển Nền đạo đức Tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản của Max Weber (Hà Nội, Nxb Tri thức, 2008), trang 11-46.

Lời giới thiệu

Trần Hữu Quang

Bùi Văn Nam Sơn

        Max Weber (tên đầy đủ là Maximilian Carl Emil Weber) (1864-1920), nhà xã hội học người Đức, là một trong số ít tác giả có tầm ảnh hưởng lớn lao trong ngành xã hội học, và được xem là một trong những ông tổ của ngành khoa học xã hội này, bên cạnh những tác giả tên tuổi như Karl Marx, Emile Durkheim, Vilfredo Pareto, Georg Simmel… Một số luận điểm và công trình nghiên cứu của ông đã và vẫn còn tiếp tục là đề tài gây tranh luận trong giới học thuật, kể cả về phía những người ngưỡng mộ lẫn về phía những kẻ phê phán. Kể từ khi có bản dịch đầu tiên sang tiếng Nga cho tới những bản dịch sang tiếng Nhật sau này, các công trình của ông đã không ngừng gây ảnh hưởng lớn lao tới các bước phát triển của ngành xã hội học ở hầu như tất cả các nước trên thế giới.

        Nhưng Weber không chỉ là một nhà xã hội học, ông còn được biết đến như là một nhà triết học, nhà luật học, nhà kinh tế học và nhà sử học với những kiến thức và lý giải uyên thâm. Khối lượng công trình đồ sộ của Weber có thể được xếp làm bốn loại chính sau đây: (a) các công trình phương pháp luận trong khoa học xã hội và triết học, (b) các công trình sử học, (c) các công trình xã hội học về tôn giáo, và (d) công trình quan trọng nhất của Weber là quyển Wirtschaft und Gesellschaft (Kinh tế và xã hội) (1922).[1] Vốn được coi là một trong những nhà sáng lập của bộ môn xã hội học, Weber đã để lại những dấu ấn đặc trưng về mặt tư duy phương pháp luận xã hội học. Cũng giống như Georg Simmel (1858-1918), một nhà triết học và xã hội học Đức và cũng là bạn của ông, Max Weber còn được coi là một nhà tư tưởng về tính hiện đại (Modernität) – tính hiện đại xét như là hệ quả của quá trình lý tính hóa (Rationalisierung) toàn bộ đời sống xã hội trong quá trình chuyển từ các xã hội cổ truyền sang các xã hội tư bản chủ nghĩa hiện đại ở châu Âu. Đọc tiếp

Liệu nền tài chính có thể giúp giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu không?

alain-grandjean-1955LIỆU NỀN TÀI CHÍNH CÓ THỂ GIÚP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU KHÔNG?

ALAIN GRANDJEAN

Nền kinh tế thế giới phải được đặt trên một “quỹ đạo 2 °C” (có nghĩa là sao cho sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu không được vượt quá 2 °C so với mức nhiệt độ thời tiền công nghiệp). Điều này đòi hỏi ngay từ bây giờ và trong nhiều thập kỷ tới những hoạt động chuyển nhượng đầu tư khổng lồ (từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng phi các-bon, và đồng thời từ việc sản xuất năng lượng sang việc kiểm soát mức tiêu thụ năng lượng). Và điều này cũng có nghĩa là kêu gọi những đầu tư bổ sung mới so với những đầu tư mà dù sao đi nữa cũng sẽ được thực hiện trong lĩnh vực năng lượng.

Ngoài ra, các chương trình đầu tư này còn phải xem xét các tác động hiện tại và dự đoán được của sự biến đổi khí hậu và như vậy tích hợp vấn đề về sự thích nghi của người dân và của các cơ sở hạ tầng. Đọc tiếp

Châu Á đối mặt với Trump: một con hổ giấy?

Châu Á đối mặt với Trump: một con hổ giấy?

Jean-Raphaël Chaponnière

Chân dung của Tổng thống đắc cử Donald Trump trên tạp chí Global People của Trung Quốc, trong một ki-ốt ở Thượng Hải, ngày 14 tháng 11 năm 2016 (Ảnh: AFP PHOTO/Johannes EISELE).
Chân dung của Tổng thống đắc cử Donald Trump trên tạp chí Global People của Trung Quốc, trong một ki-ốt ở Thượng Hải, ngày 14 tháng 11 năm 2016 (Ảnh: AFP PHOTO/Johannes EISELE).

Nạn nhân đầu tiên của Tổng thống đắc cử Donald Trump là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) bị Tổng thống mới đắc cử cáo buộc là tạo điều kiện thuận lợi cho Trung Quốc. Thế nhưng, không những ông không tán thành hiệp định mà còn cho đó là một sự xâm lược nước Mỹ! Nhà Trắng đã tuyên bố từ bỏ việc đệ trình hiệp định ra trước Quốc hội trong những tuần cuối cùng của ông Barack Obama sau cuộc bầu cử ngày 8 tháng 11. Có nghĩa là trong giai đoạn mà Tổng thống chỉ còn là một “con vịt què”, người không có quyền lực.

Đánh dấu sự thất bại của chính sách “xoay trục” sang châu Á, sự trở mặt của Mỹ sẽ làm xói mòn vị thế của Mỹ trong khu vực trong một thời gian dài. Vào tháng 8, nhân cuộc họp với Tổng thống Obama, Thủ tướng Singapore đã tuyên bố: “Các quốc gia đối tác của ngài, các quốc gia thân hữu của ngài [] đã vượt qua các sự phản đối chính trị [] để đạt được thỏa thuận và nếu, khi họ chờ đợi dưới chân bàn thờ, mà vị hôn thê không đến, [] thì một số quốc gia sẽ cảm thấy rất bị xúc phạm.” Sau những thái độ của Tổng thống Philippines chống lại Tổng thống Obama và chuyến công du của Thủ tướng Malaysia đến Bắc Kinh, sự thất bại của TPP sẽ mở đường cho việc ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), điều mà Trung Quốc mong muốn, một hiệp định không có tham vọng “vượt ra ngoài ranh giới” của TPP. Cuối cùng, chính sách nước Mỹ trên hết là một tin xấu đối với các nước châu Á, bởi vì nó có nghĩa là một sự công nhận ưu thế của Trung Quốc. Đọc tiếp

Lời thất hứa về lãi suất âm

the-deflationary-impact-of-negative-interest-ratesLời thất hứa về lãi suất âm

Robert Skidelsky

Robert Skidelsky, giáo sư danh dự kinh tế chinh trị tại đại học Warwick và là hội viên của viện sử học và kinh tế Anh quốc, thành viên của Thượng nghị viên Anh. Tác giả tiểu sử gồm 3 tập về John Maynard Keynes, ông bắt đầu sự nghiệp chính trị ở đảng Lao động, trở thành người phát ngôn về các vấn đề ngân sách cho đảng Bảo thủ tại Thượng nghị viên và cuối cùng bị khai trừ khỏi đảng Bảo thủ vì không đồng ý với sự can thiệp của NATO ở Kosovo năm 1999.

LONDON – Trong tư cách là người viết tiểu sử và hâm mộ John Maynard Keynes, tôi thường được hỏi: “Keynes sẽ nghĩ gì về lãi suất âm?” Đọc tiếp

Milton Friedman đã sai lầm: Các nhà sinh học tiêu diệt con người kinh tế

hinh-dau-baiMilton Friedman đã sai lầm: Các nhà sinh học tiêu diệt con người kinh tế

Con người kinh tế so với sự thích nghi sinh học

David Sloan Wilson

Trong lĩnh vực kinh tế học, một trong những bài viết có ảnh hưởng lớn nhất là bài “The Methodology of Positive Economics” (Phương pháp luận của kinh tế học thực chứng) (1953) của Milton Friedman. Trong bài viết này, ông lập luận rằng mọi người đều hành xử như thể những giả định của lý thuyết kinh tế tân cổ điển là đúng, ngay cả khi chúng không phải như vậy. Còn trong lĩnh vực tiến hóa, một trong những bài viết có ảnh hưởng lớn nhất là bài “The Spandrels of San Marcos and the Panglossian Paradigm” (1979) của Stephen Jay Gould và Richard Lewontin với lập luận chống lại việc dựa quá đáng vào khái niệm về sự thích nghi. Đọc tiếp

Ảo giác tiền tệ

illusion-of-moneyẢo giác tiền tệ

Monetary Illusion

® Giải Nobel: FRIEDMAN, 1976 – LUCAS, 1995

Những cá thể mắc phải ảo giác tiền tệ khi hành vi của họ tuỳ thuộc vào giá trị danh nghĩa của những đại lượng kinh tế, chứ không vào giá trị thực tế của chúng; trong trường hợp này, có thể là hành vi thay đổi tiếp theo một biến thiên của mức giá chung trong lúc những giá tương đối vẫn không đổi. Những hành vi như thế thoạt nhìn mâu thuẫn với giả thiết tính duy lí kinh tế, điều này giải thích vì sao các hành vi này thường vắng bóng trong những phân tích tân cổ điển. Ngược lại, việc tính đến các hành vi này, đặc biệt trong việc xác định cung lao động, là cơ sở cho phân tích của Keynes để tác giả mở đầu Lí thuyết tổng quát (LTTQ) của ông trên chủ đề này (chương 2). Tuy nhiên sự tồn tại của ảo giác tiền tệ không chỉ vì những hành vi được giả định là không duy lí gây nên; ảo giác tiền tệ còn có thể tác động đến những cá thể duy lí nhưng lại nắm thông tin không đầy đủ hay sai lầm, như trong trường hợp của những phân tích trọng tiền của M. Friedman hay của R. Lucas. Đọc tiếp

Bước tiến trên thế giới hướng đến một chế độ thu nhập cơ bản: cảm ơn đất nước Thụy Sĩ!

Philippe Van Parijs (1951-)

Bước tiến trên thế giới hướng đến một chế độ thu nhập cơ bản: cảm ơn đất nước Thụy Sĩ!

Philippe van Parijs

Philippe Van Parijs

Ngày 05 tháng 6 năm 2016 sẽ được nhớ đến như là một cột mốc quan trọng trong bước tiến trên toàn thế giới hướng đến việc triển khai chế độ thu nhập cơ bản vô điều kiện (UBI, Unconditional Basic Income). Vào ngày hôm đó, mọi công dân Thụy Sĩ đều được hỏi ý kiến về việc chấp thuận hay phản đối kiến nghị sau đây:

  1. Liên bang đưa một thu nhập cơ bản vô điều kiện thành luật.
  2. Thu nhập cơ bản phải tạo điều kiện cho toàn dân có được một cuộc sống xứng đáng và tham gia vào đời sống công cộng.
  3. Pháp luật sẽ xác định kinh phí và mức thu nhập cơ bản.

Kiến nghị này đã bị bác bỏ, với 76,9% số cử tri chống lại, 23,1% ủng hộ. Vì sao sự bác bỏ này có thể dự đoán được? Và vì sao đó là một bước quan trọng tiến lên phía trước? Đọc tiếp