Kinh tế học vi mô có gì đáng giữ lại

KINH TẾ HỌC VI MÔ CÓ GÌ ĐÁNG GIỮ LẠI?[1]

Emmanuelle Bénicourt[2] và Bernard Guerrien[3]

Tóm tắt: Bài này liệt kê tất cả những gì trong kinh tế học vi mô vấp phải lí lẽ thông thường hay dẫn đến phạm phải lỗi logic – dù cho đó là trong các mô hình cân bằng bộ phận lẫn cân bằng chung, ở thế cạnh tranh hoàn hảo hay không. Ở cội nguồn của những sai lầm này là cách trình bày không thích hợp hình thức tổ chức nằm sau các mô hình này và việc thiếu làm rõ những tin tưởng được gán cho các tác nhân.

Kinh tế học vi mô thường được hiểu như việc nghiên cứu những lựa chọn của các tác nhân kinh tế, hộ gia đình và doanh nghiệp, và việc các thị trường phối hợp các tác nhân này. Bài này hoàn toàn không bác bỏ kinh tế học vi mô bằng cách phủ nhận, như các nhà “phi chính thống” thường làm, giả thiết homo economicus – theo đó duy chỉ việc yêu bản thân mới được tính đến trong việc phân tích các hành vi. Rõ ràng giả thiết này là không “thực tế”: không ai phủ nhận rằng động cơ của con người bằng xương bằng thịt là phức tạp và đa dạng. Nhưng cũng rõ ràng không kém là động cơ thuần tuý “kinh tế” – việc tìm kiếm hoan lạc cá nhân hay với chi phí thấp – giữ một vai trò đủ quan trọng trong các hành vi con người để ta đặc biệt chú ý đến nó, như điều kinh tế học đã làm.

Do đó có thể phê phán chính đối với kinh tế học vi mô – đến độ phải tự hỏi là bộ môn này có ích gì chăng – không nhắm vào những giả thiết liên quan đến động cơ của các cá thể mà nhắm vào cách kinh tế học vi mô hình dung các quan hệ thị trường. Ta sẽ bắt đầu bằng mô hình mà kinh tế học vi mô tự hào nhất, mô hình cân bằng chung, rồi sẽ đề cập đến cấp độ khiêm tốn hơn của cân bằng bộ phận, được xem là “cụ thể” và “có tính ứng dụng”.[4] Tiếp tục đọc

Phỏng vấn: Giảng dạy kinh tế học như thế nào?

PHỎNG VẤN: GIẢNG DẠY KINH TẾ HỌC NHƯ THẾ NÀO?

Sau khi cuộc khủng hoảng bắt đầu vào năm 2007-2008, nhiều hiệp hội sinh viên kinh tế đã ra đời ở một số nước để tố cáo một lý thuyết thống trị mang tính hình thức hóa quá cao, ít mở cửa cho sự đa nguyên về ý tưởng và các khoa học xã hội khác. Kể từ năm 2016, đã có một giáo trình đề xuất việc đổi mới công tác giảng dạy kinh tế học. Được sử dụng tại Đại học Sciences Po và Trường Kinh tế Toulouse, từ nay bản dịch tiếng Pháp giáo trình đã có mặt trên mạng và trong một cuốn sách có tên là L’économie [Kinh tế] (Eyrolles) sẽ được xuất bản vào tháng mười. Kế tiếp sẽ là một giáo trình nâng cao hơn và một phiên bản thích nghi với chương trình giảng dạy của các trường trung học. Liệu giáo trình đó có giải toả được những lo ngại của giới sinh viên hay không? Tranh luận. Tiếp tục đọc

Kinh tế học trong quá trình chuyển đổi

KINH TẾ HỌC TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, không thiếu những phê bình đối với kinh tế học truyền thống, với các mô hình cứng nhắc và các “tác nhân tiêu biểu” hư cấu, vốn đã thất bại hoàn toàn trong việc dự đoán sự sụp đổ. Nhưng các nhà phê bình thường bỏ qua sự trỗi dậy của các cách tiếp cận mới – một số cách tiếp cận đã có trước cuộc khủng hoảng – có thể xác đinh lại dòng chính của tư duy kinh tế.

Hình: Wladimir Bulgar/Getty Images

Diane Coyle thuộc Đại học Manchester đã tiến hành bình phẩm ba cuốn sách gần đây, đánh giá những gì đang thay đổi và chưa thay đổi trong tư duy và nghiên cứu kinh tế kể từ cuộc khủng hoảng năm 2008. Tiếp tục đọc

Kinh tế học là một mớ bòng bong cần cải tổ

KINH TẾ HỌC LÀ MỘT MỚ BÒNG BONG CẦN CẢI TỔ

Sắp xếp các trường phái tư tưởng kinh tế rối mù

Cameron Murray

economics-is-a-mess-and-needs-to-be-reformedTrong bài viết trước (“Reforming Economics: The Challenge” – Thách thức của cải cách Kinh Tế Học), tôi đã khẳng định việc kết hợp các trường phái tư tưởng kinh tế rối mù vào một đề cương mang tính đa nguyên mạch lạc phải đối diện với thách thức về mặt xã hội lẫn kỹ thuật. Ở mức độ nào đó, hai thách thức này đi song đôi với nhau, vì việc giảng dạy bất cứ một chuyên ngành nào cũng chủ yếu phản ánh quan điểm xã hội của những người đang phụ trách chuyên ngành đó. Các quy ước xã hội được phản ánh trong giảng dạy, và việc giảng dạy củng cố thêm các quy ước xã hội đó.

Trong kinh tế học, và trong các chương trình đào tạo bậc đại học nơi mà đại đa số sinh viên được đào tạo từ A đến Z về kinh tế học, thực trạng trên được cụ thể hóa bằng sự thống trị nhất quán của phương pháp tiếp cận tân cổ điển – trường phái này khẳng định sự thống trị của mình trên các tạp chí và các hoạt động nghiên cứu thuộc dòng chính. Ngay cả trường phái kinh tế học hành vi và thực nghiệm vốn đã ra đời hàng thập kỷ nay vẫn không được nhắc đến trong các quyển sách giáo khoa kinh tế học trọng yếu, điều này cho thấy mối quan hệ căng thẳng giữa trường phái hành vi với dòng chính và trường phái hành vi vẫn đang bị cho ra rìa. Tiếp tục đọc

Thách thức của việc cải cách Kinh tế học

hinh-minh-hoa-dau-baiTHÁCH THỨC CỦA VIỆC CẢI CÁCH KINH TẾ HỌC

Cameron Murray

Không thể phóng đại thách thức của việc cải cách kinh tế học. Kinh tế học chính thống hiện đại vẫn còn giữ ưu thế trong những trường đại học của chúng ta và các chính phủ bất chấp chứng cứ áp đảo chống lại hầu hết những nguyên lý cốt lõi của nó, và bất chấp hàng thập kỷ với những cuộc cách mạng không thành công. Khái niệm về một trạng thái cân bằng tĩnh và phương pháp “tác nhân tiêu biểu” của phép gộp chỉ là hai ý kiến đã nhiều lần được chỉ ra là mâu thuẫn với chính logic nội tại của chúng; không phải bởi những người ngoài cuộc, mà bởi nhiều lãnh đạo của dòng chính thống. Nhưng họ vẫn tiếp tục thống trị khoa học này.

Vấn đề cốt lõi vẫn còn giữ nguyên. Tiếp tục đọc